Grensoverstijgende Hybride Leeromgevingen in het Beroepsgericht Onderwijs (GHLOBO): een voorstelling

Arbeidsmarkt en beroepsgericht onderwijs dichter bij elkaar brengen, dat is waar het GHLOBO-project naar streeft, specifiek voor de sectoren zorg, logistiek en energietransitie. Vanaf begin 2021 startten Provincie Antwerpen, Curio (NL) en Karel De Grote Hogeschool samen de werkzaamheden voor het Interreg Vlaanderen-Nederland project. Eind mei 2021 werd GHLOBO via een online startevent voorgesteld aan relevante stakeholders binnen de beleidsdomeinen onderwijs en werk.

Maar waarvoor staat het nu concreet? We spraken met twee projecttrekkers: Ward Nouwen, en Sara Van Waes. Beiden zijn als beleidsadviseurs verbonden aan de Dienst Werk van Provincie Antwerpen. Het project sluit nauw aan bij hun professionele verleden als onderzoekers. Sara deed onderzoek naar professionele ontwikkeling en netwerkontwikkeling bij onderwijsteams, en Ward naar de strijd tegen vroegtijdig schoolverlaten en duaal leren. Ze zetten beiden hun schouders onder het project, elk vanuit de eigen – maar complementaire – professionele achtergrond.

GHLOBO ging recent van start. Wat was de aanleiding?

“Zoals elders in Vlaanderen vormt in provincie Antwerpen de afstemming tussen vraag en aanbod van geschoolde vakmensen een belangrijke uitdaging. Knelpunten op de arbeidsmarkt manifesteren zich er onder meer – maar niet uitsluitend – in de sectoren verbonden aan de sterke logistieke en maritieme bedrijvigheid, de groeiende zorgvraag en de energietransitie in – onder meer – de bouwsector. Enerzijds hebben ondernemingen het vaak moeilijk om gekwalificeerde vakmensen aan te trekken. Anderzijds stroomt een grote groep jongeren ongekwalificeerd uit het onderwijs. Deze twee vaststellingen – die overigens ook mee ten grondslag lagen aan de nieuwe duale leerweg in Vlaanderen – waren de belangrijkste drijfveren voor het uitwerken van het GHLOBO-project.”

En hoe willen jullie ervoor zorgen dat die vraag en aanbod op elkaar afgestemd worden?

“In het project staan hybride leeromgevingen centraal. Het ontwerpmodel van hybride leeromgevingen vermengt verschillende leervormen en -omgevingen: die van de schoolbanken en die uit de beroepspraktijk. Deze aanpak is daarom uitermate geschikt voor beroepsgericht onderwijs. Hybride leeromgevingen mikken op een doelgerichte manier op meer leerpotentieel en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, complementair aan en ter versterking van leren op de schoolcampus of op de werkplek als twee uitersten van een dimensie. Dr. Ilya Zitter één van de bedenkers van het ontwerpmodel – lichtte het ook toe tijdens het GHLOBO-startevent.

Door te vertrekken vanuit het gedachtegoed van hybride leeromgevingen, wil GHLOBO de grenzen tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt overstijgen en jongeren – in de eerste plaats binnen het arbeidsmarktgericht secundair onderwijs – rijkere leerkansen bieden die zich net op de grens tussen onderwijs en beroepspraktijk bevinden. Op die manier willen we via meer realistische leeromgevingen inzetten op een hogere leermotivatie en -rendement, alsook op een betere aansluiting tussen hetgeen op school en op de werkplek wordt of dient te worden geleerd. GHLOBO zet in op de uitwisseling tussen onderwijs en de beroepspraktijk; via verdere afstemming van bestaande leeromgevingen, maar ook door te investeren in aanvullende hybride leeromgevingen. In de ontwikkeling van deze hybride leeromgevingen is het dan ook essentieel dat onderwijsverstrekkers en ondernemingen mekaar voldoende vinden. Het is op deze uitdaging dat het ontwerpmodel van hybride leeromgevingen een evidence-informed kader biedt.”

Jullie zeiden het al: het project richt zich op het beroepsgericht onderwijs. Hoe bakenen jullie dat af?

“Het GHLOBO-project richt zich in de eerste plaats tot het arbeidsmarktgericht secundair onderwijs en de beroepsgroepen waartoe deze onderwijsvorm jongeren opleidt, meer specifiek binnen de sectoren zorg, logistiek en energietransitie (met name bouw-, elektro-, koeling- en warmtetechnieken). Hoewel de focus ligt op opleidingen in het secundair onderwijs, proberen we ook ruimte te bieden voor aanbieders uit het volwassenen- en hoger (beroeps)onderwijs.

We mikken op alle leerwegen die beroeps- of arbeidsmarktgericht zijn, niet uitsluitend op duale of alternerende opleidingen. Voor elk van die leertypes is het van centraal belang dat de beroepspraktijk korter bij het onderwijs komt, en omgekeerd. Net die grens opzoeken en pogen te overstijgen biedt krachtige leeromgevingen voor toekomstige beroepsprofessionals. We zoomen dus in op de pedagogisch-didactische vraagstukken die ontstaan op de grens tussen onderwijs en beroepspraktijk, met name: hoe moeten leeromgevingen eruit zien om maximaal leerpotentieel te bieden? In een hybride verhaal zijn natuurlijk niet alleen onderwijspartners maar ook ondernemingen cruciaal. We betrekken dan ook ondernemingen, sectororganisaties en sociale partners uit diezelfde sectoren. Verder geven we ook andere – met name regionale en lokale – beleidsinstanties een plek in het project en zetten we uitdrukkelijk in op het capteren van de stem van de jongeren zelf, onder meer via gebruikersgroepen.”

En er zijn ook enkele projectpartners betrokken bij GHLOBO. Wat is precies hun sterkte en hun bijdrage aan het project?

“GHLOBO is een Interreg Vlaanderen-Nederland project: een samenwerkingsverband tussen Provincie Antwerpen en projectpartners Curio (Nederland) en Karel De Grote Hogeschool (Vlaanderen). We staken bewust de grens richting Nederland over. Samen met onze projectpartners uit de provincies Antwerpen en Noord-Brabant (NL) maakten we een gelijkaardige analyse voor wat betreft de uitdagingen op de arbeidsmarkt in de Vlaams-Nederlandse grensregio. In elk van onze regio’s zijn er – mede gezien de aanwezigheid van belangrijke havenactiviteiten – grote logistieke spelers gevestigd die knelpunten ervaren met het aantrekken van geschikt personeel.

Er is daarnaast een gemeenschappelijke bezorgdheid over nijpende tekorten aan zorgpersoneel. Ten slotte delen we natuurlijk ook de ontluikende energietransitie die – mede onder impuls van de European Green Deal – aan impact aan het winnen is, niet in het in minst voor wat betreft bouw- en installatietechnieken, erg belangrijke sectoren in beide provincies.

Verder dienen er zich belangrijke opportuniteiten aan voor de uitwisseling van praktijkervaringen en wetenschappelijke expertise over de landsgrenzen. Vanuit Vlaanderen willen we leren uit de expertise en praktijkervaringen die men de afgelopen jaren in Nederland heeft opgebouwd in het ontwikkelen van hybride leeromgevingen. Vanuit Nederland stelt zich dan weer de kans om te leren van de recente ontwikkelingen uit de implementatie van de nieuwe duale leerweg in het Vlaamse onderwijs.”

En de resultaten dan: waartoe moet GHLOBO concreet leiden, en hoe gaan jullie dat bereiken?

“Concreet zetten we drie soorten acties op waarmee we telkens specifieke output willen generen.

Als eerste actie is er de uitbouw en ondersteuning van lerende netwerken voor de sectoren zorg, logistiek en energietransitie, waarmee GHLOBO inzet op de uitwisseling van praktijkervaringen en wetenschappelijke kennis uit Nederland en Vlaanderen. We doen dit door peer learning activiteiten en workshops te organiseren in samenwerking met kennis- en expertisecentra. Met de lerende netwerken wilt GHLOBO zo een duurzaam draagvlak creëren en bestaande leeromgevingen, behoeften en opportuniteiten rond hybride leeromgevingen inventariseren en toekomstige hybride leeromgevingen faciliteren.

De tweede actie vertrekt vanuit leergemeenschappen voor zorg en logistiek. Daarmee start GHLOBO twee pilootprojecten om échte hybride leeromgevingen op te zetten. In de provincie Antwerpen loopt er een pilootproject voor zorg en in de provincie Noord-Brabant (NL) voor logistiek. Concreet bouwen we voor elk pilootproject een leergemeenschap uit met een groep van professionals en studenten uit onderwijs én beroepspraktijk. In co-creatie – en onder procesbegeleiding van De Leermeesters en Karel De Grote Hogeschool – ontwikkelen, testen en verduurzamen de leergemeenschappen  hybride leeromgevingen en mikken we erop om ook anderen te inspireren om in de toekomst hybride leeromgevingen te ontwerpen.

Met een behoefteanalyse in het kader van de energietransitie tot slot onderzoeken we – met ondersteuning van procesbegeleider Mpiris – welke competentie- en opleidingsbehoeften de Europese Green Deal stelt voor bouw-, elektro, koelings- en warmtetechnieken. We vertalen deze behoeften naar kansen voor hybride leeromgevingen rond energietransitie in onze grensregio, hetgeen de basis moet vormen voor toekomstige investeringen.

Meer weten?

Voorstellingsvideo

Was deze informatie nuttig?

Bedankt voor uw feedback!

Auteurs

Departement Werk & Sociale Economie

Recente blogberichten